Książka jak śniegowa kula - cały wszechświat w dłoni

Proza Tokarczuk ma w sobie coś z przepowiedni Nostradamusa czy raportu MAKu - można interpretować ją na miliony sposobów. "Prawiek i inne czasy" hipnotyzuje od początku, wciągając czytelnika w rolę obserwatora wpływu wielkich sił na mały skrawek ziemi. Wielkim demiurgiem jest Czas. Bezlitośnie i nieustannie wpływa na żywotność organizmów i jest kołem zamachowym machiny zwanej Historią. I tak się składa, że maleńka wioska na Kielecczyźnie jest istotnym trybem w tym wynalazku.

Nie wiadomo, czy "Prawiek..." jest baśnią, gawędą przy fajce, senną marą, czy autentyczną historią. Tokarczuk nie udziela jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Wydarzenia w książce zakuto w ramy XX. wieku - od pierwszej wojny światowej (bo to od Sarajewa rozpoczęło się to stulecie), po schyłek radzieckiego imperium. To, co dzieje się pomiędzy nimi, to wartość względna. Prawiek jest metaforą świata, zaś jego mieszkańcy - ludzkości. Nikt nie jest czarno-biały.

Najbardziej ujęła mnie forma przekazu. Olga Tokarczuk w prostych słowach przenosi ogromny ładunek emocjonalny i życiową mądrość. Nie ma tu miejsca na dosłowność. Zdania przelatują przez palce, szybko prowadząc do finału historii, ale pozostawiając po sobie ślad na długo. Jeśli chodzi o audiobook, Maja Ostaszewska wydała mi się na początku kontrowersyjnym wyborem. Pogląd szybko zweryfikowałem, bo maniera lektorki jest na wysokim poziomie. Gdyby zamknąć oczy, można sobie wyobrazić, że tej historii słucha się przy ognisku gdzieś w lesie. Rewelacja. Sprawdźcie zresztą sami:

Nie da się tej książki w racjonalny sposób streścić. Spłycenie jej do hasła "powieść-rzeka" byłoby niewybaczalną zbrodnią na tym dobru kultury. Tę książkę trzeba po prostu przeczytać, a jest ku temu dobra okazja - Ebookpoint.pl obniżył ceny dzieł Tokarczuk. Literacki globus Prawieku tak przewartościuje twoją percepcję świata, że nie pozostanie nic innego, jak sięgnąć po następne pozycje.