"Prawo bestii" jest od dziś dostępne do obejrzenia na Netfliksie. To polski miniserial, który przybliża sprawę związaną z jednymi z najbardziej wstrząsających morderstw w historii Polski XX wieku, a także problemu, który się urealnił, gdy stojący za nimi człowiek był bliski wyjścia na wolność.

Centralnymi postaciami nowej produkcji Netfliksa, za którą odpowiada Kasper Bajon, są Anna Bersz (Agnieszka Grochowska) i Agnieszka Grabska (Agnieszka Żulewska). Pierwsza dawniej stała na czele śledztwa, którego efektem było złapanie Mariusza Trynkiewicza (Michał Pawlik) - człowieka odpowiedzialnego za zabicie czterech chłopców. Druga zaś, będąca przyjaciółką Bersz, była wówczas obiecującą psychiatrką, która wbrew społecznym oczekiwaniom skupionym na wymierzeniu jak najsurowszej kary, dostrzegła w Trynkiewiczu objawy zaburzeń psychicznych, mogących mieć kluczowy wpływ na ostateczny wyrok.
Ośrodek dla bestii to nie wymysł serialu. Przypominamy okoliczności
Serial rozgrywa się na dwóch płaszczyznach czasowych - pod koniec lat 80., w momencie złapania i postawienia przed sądem Mariusza Trynkiewicza, a także w 2014 roku. To właśnie ta druga część fabuły jest kluczowa i - podobnie jak pierwsza - oparta na faktach. We wrześniu 1989 roku Trynkiewicza skazano na karę śmierci, jednak szybko doszło do zmiany. 7 grudnia 1989 Sejm PRL ogłosił amnestię, która m.in. osobom skazanym na karę śmierci zamieniała wyroki na 25 lat więzienia. To właśnie spotkało "Szatana z Piotrkowa", który tym samym, zgodnie z nowym prawem, w 2014 roku planowo miał opuścić więzienie. W przeddzień wyjścia zakładu karnego, funkcjonariusze więzienni przekazali prokuraturze szkice i zdjęcia znalezione w celi Mariusza Trynkiewicza, mające zawierać treści o charakterze pedofilskim, jednak uznano, że materiały te nie zawierają zabronionych prawem treści, wobec czego Trynkiewicz wyszedł na wolność. Nie trwała ona jednak długo.

Kilka miesięcy wcześniej, w listopadzie 2013 roku uchwalono Ustawę z dnia 22 listopada 2013 o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób, powszechnie określaną jako "Ustawa o bestiach". W dużym, niepomijającym najistotniejszych rzeczy, skrócie: dotyczyła ona sposobu nadzoru nad jednostkami, które po odbyciu kary wciąż mogą stwarzać zagrożenie w postaci popełnienia czynu zabronionego. Zwłaszcza mowa tu była o osobach wykazujących zaburzenia psychiczne w postaci upośledzenia umysłowego, zaburzenia osobowości lub zaburzenia preferencji seksualnych. Była to jedna z podstawowych przesłanek dla określenia takiego kogoś jako "osoby stwarzającej zagrożenie".
Na mocy powyższej ustawy utworzono Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym - zamknięty zakład leczniczy położony w Gostyninie, powszechnie określany jako "ośrodek dla bestii". Spór wokół jego utworzenia, widoczny w serialu, był również realnym tematem debaty publicznej w Polsce, a strach przed wypuszczeniem na wolność przestępców odpowiedzialnych za zbrodnie zwłaszcza na tle seksualnym - prawdziwym zjawiskiem. 3 marca 2014 roku sąd, na podstawie nowo uchwalonego prawa, uznał Mariusza Trynkiewicza za osobę stwarzającą zagrożenie i nakazał jego izolację w gostynińskim zakładzie.
Sejm przyjął ustawę o powstaniu powyższego ośrodka niemal jednogłośnie, ale nie obyło się bez krytyki - tej politycznej, jak i prawnej. Jedynymi posłami, którzy wówczas, w głosowaniu, sprzeciwili się jej przyjęciu, byli Wanda Nowicka, Ryszard Kalisz i Przemysław Wipler. Pierwsza z wymienionych parlamentarzystek nie przebierała w słowach, nazywając nawet tę sytuację "powstawaniem prawa pod naciskiem tabloidów". W 2018 roku, ówczesny Rzecznik Praw Obywatelskich, Adam Bodnar, również wskazywał, że przepisy zawierają luki, a, cytuję, "cywilizowane społeczeństwo nie może nawet największych zbrodniarzy traktować w sposób niezgodny z prawem".
Na dzień dzisiejszy w "ośrodku dla bestii", według informacji podawanych zarówno przez twórców serialu, jak i media, przebywa ponad 120 osób - w tym te, które, zdaniem ekspertów, nie powinny być obejmowane reżimem ustawy. Trynkiewicz nie był jedynym słynnym seryjnym mordercą, którego umieszczono w Gostyninie - do tego samego zakładu trafił m.in. Leszek Pękalski (w 2017 roku) oraz Henryk Kukuła (w 2020 roku). Spór o to, czy samo istnienie ośrodka jest zgodne z obowiązującymi standardami prawnymi oraz prawami człowieka, pozostaje żywy (oraz nierozwiązany) do dnia dzisiejszego.
Czytaj więcej w Spider's Web:
- Znieczulenie powróci z 2. sezonem. Netflix ogłasza
- Gwiazdy Lalki Netfliksa grają w nowym hicie HBO Max. Ależ spotkanie
- Norweska odpowiedź na Znieczulenie. Netfliksa ogarnia medyczne szaleństwo
- Użytkownicy Netfliksa oglądają nowy kryminał. Serio, dopiero teraz go odkrywacie?
- Netflix wyłudzi wasz czas nowym thrillerem. Zarwane nocki gwarantowane
W serwisie zajmuje się przede wszystkim recenzjami filmowymi i informacjami ze świata kina. Student dziennikarstwa i politologii. Miłośnik kina grozy, który na maratony horrorów chodzi rzadziej, niż chciałby. Wielbiciel musicali, z których piosenki wypełniają większość playlisty na Spotify. Wcześniej publikował w Ostatniej Tawernie oraz Movies Room.