Nowy film Netfliksa nie jest tym, czym się wydaje. Recenzja Dobrego adwokata

Adwokat to zawód, który nie cieszy się raczej najmocniejszą renomą społeczną. Co prawda każdy fach ma swoje skrzydło w postaci patologii niszczących całościowy wizerunek, ale w przypadku adwokatów dochodzi dodatkowa rzecz - nierzadko muszą bronić tych, których w "codziennym życiu" zapewne chcieliby obrzucić kamieniami. Wówczas społeczeństwo skupia się niekoniecznie na moralnych trudnościach, z którymi taki ktoś może się zmagać, a bardziej na tym, by wycelować oskarżycielski palec i przypiąć łatkę "obrońcy mordercy". Spokojnie, to co napisałem, nie oznacza, że "Dobry adwokat" jest pomnikowym, wygładzającym wizerunek tytułowej branży filmem. W zasadzie zupełnie nim nie jest.

Leonard Landry (Laurent Lafitte) to wzięty i charyzmatyczny francuski adwokat, który skwapliwie ukrywa to, że po godzinach spędzonych w sądzie na bronieniu oskarżonych oddaje się swojemu narkotykowemu nałogowi, wskutek którego ma też na pieńku z osobami z półświatka. Wreszcie miarka się przebiera - lawirując między dwoma salami w tym samym czasie, Landry traci przytomność, a jego problemy z używkami sprawiają, że trafia na odwyk. Po jego zakończeniu mężczyzna chce jak najszybciej wrócić do zawodu. Wraz z młodym stażystą Noem (Anthony Bajon) przygotowuje się do procesu i podejmuje walkę o swoją karierę, a dopóki może pełnić swoją funkcję, decyduje się zająć sprawą, która wystawia jego moralność na próbę.

Kino lubi postacie, których widz raczej nie polubi. Z reguły takie właśnie osoby jawią się jako najbardziej interesujące - ci lepsi twórcy starają się, byśmy skupiali swoją uwagę na głównym bohaterze, a jednocześnie nie musieli mieć do niego pozytywnych emocji. To jak najbardziej realna sytuacja - Marty Mauser z "Wielkiego Marty'ego" to chodząca życiowa toksyna złożona z ogromnych ambicji i nieskończonego ego, główni bohaterowie "Fiordu" to mocno konserwatywna rodzina o wątpliwych metodach, która staje się ofiarą systemu. Trudno mieć pozytywne uczucia do któregokolwiek ze wspomnianych bohaterów, ale sytuacja, w której śledzi się przede wszystkim ich losy, robi się intrygująca i stawia widza w niejednoznacznym położeniu. Nie twierdzę, że Tristan Seguela, reżyser "Dobrego adwokata", to ta sama półka, co Josh Safdie czy Cristian Mungiu, ale Francuz niewątpliwie czerpie z dobrych wzorców. Czy jednak robi to dobrze? 

Może nie idealnie, ale odpowiedź i tak pozostaje twierdząca. Film stosunkowo najlepiej sprawdza się właśnie wtedy, gdy koncentruje swoją uwagę na Landrym - facecie żyjącym w wiecznym napięciu i ruchu, a dodatkowo, po odwyku, walczący z dawnymi odruchami i nawykami. Nie ma tu jednak mowy o jakimkolwiek wybielaniu, usprawiedliwianiu bohatera nałogiem - w trakcie fabuły dość często przekonujemy się, jak odpychający charakter i elastyczny kręgosłup ma główny bohater. Seguela nie próbuje na siłę wywoływać współczucia wobec niego - zamiast tej opcji, wybiera przeprowadzanie widza przez dynamiczny ciąg wydarzeń, który wystawia na próbę nie tylko trzeźwość Landry'ego, ale również jego moralność.

Nie mamy do czynienia raczej z jakimś szerzej zakrojonym komentarzem na temat specyfiki zawodu adwokata, natomiast nie da się nie zauważyć, że główny bohater jest ulepiony z dość wiarygodnych postaw. Zaczyna bowiem jako cyniczny i wyzuty z jakiejkolwiek empatii gość, który sprzedaje swoje usługi za dobre sumy i żyje na granicy między światem przestępczym a normalnym - nie dość, że mamy do czynienia z narkomanem, to również z kimś, kto nie ma żadnego większego problemu z bronieniem osób współodpowiedzialnych za zbrodnie wojenne. Nawet jak na "adwokat nie wybiera, kogo broni", można mieć sporo złości na to, jak beznamiętnie główny bohater traktuje swoją sprawę.

W ten sposób film poniekąd zadaje pytanie o granice etyczności bronienia określonych osób, zwłaszcza tych mających ogromne grzechy na swoim sumieniu, ale nie koncentruje się na moralnej wyższości - woli być skupiony na ścieżce głównego bohatera. Ten bowiem kończy jako znacznie bardziej świadomy wagi swojego zawodu, odnajdujący w sobie resztki człowieczeństwa, ale wciąż przegrany życiowo oraz mający poważny problem, facet. Jego ewolucja na przestrzeni fabuły wypada zaskakująco wiarygodnie - czujemy bowiem, że nie nastąpiła całkowicie i od razu, ale że bohater znalazł drogę ku odrodzeniu i jeśli nią podąży, może wróci do dawnej chwały. 

Scenarzyści nieźle sobie radzą również, gdy przyglądają się relacji Landry'ego z młodym stażystą, Noem. Nie jest raczej żadną tajemnicą, że i tutaj wzajemne stosunki obu panów będą się zmieniać, ale "Dobry adwokat" bardzo solidnie wykorzystuje dynamikę między nimi. Końcowe przemówienie w wykonaniu Noego zapewne w innych ustach byłoby książkowym przykładem hollywoodzkiego monologu cynicznie obliczonego na wzruszenie, ale tutaj czuć w tym prawdę, a widok łamiącego się głównego bohatera, dotychczas nadmiernie pewnego siebie, zapada w pamięć. Pewne rzeczy jednak zbyt mocno spadają tu na drugi plan - wątek znajomości z Iris wydaje się niedopracowany i niedostatecznie rozwinięty, by końcowy zwrot akcji wybrzmiał.

Wszystko jednak, w jak najlepszym sensie, spaja postać Landry'ego, w którą znakomicie wciela się Laurent Lafitte. Na poziomie prezencji nadaje się do swojej roli wyśmienicie, jest w nim coś takiego, co wzbudza irytację, poczucie, że obcuje się z kimś przekonanym o własnej wyższości. Leonard, którego gra, jest właśnie osadzony w tych klimatach - egocentrycznego dupka, który musi dostać kopa od życia, by choć trochę spróbować zrozumieć swoje błędy i znaleźć w sobie siłę, by naprawić choć ich część. Ten kierunek okazuje się właściwy. "Dobry adwokat" to prawdziwy aktorski koncert Lafitte'a, który wypada świetnie zarówno w momentach, gdy ma widza wkurzyć, a także wówczas, gdy widzimy go rozbitego, rozgorączkowanego, zdesperowanego. Widzimy, że pod skorupą pewnego siebie cwaniaka, jeszcze kryje się człowiek taki, jakich wielu.

Warto jednak wspomnieć też o Anthonym Bajonie, który stworzył ze swoim ekranowym kolegą naprawdę udany duet - zarówno, gdy wymaga tego dramatyzm danej sceny, a także, gdy obaj są jak komediowy, uzupełniający się duet. To, jak Noe pomysłowo próbuje uchronić swojego mentora od skorzystania z używek jest i zabawne, i poważne, i kreatywne. Iris, grana przez Melanie Laurent, ma w sobie pewną tajemniczość, ale przez scenariusz, który daje jej zbyt mało czasu, trudno uznać tę postać za coś więcej niż "dodatek" do fabuły, który ma pojawić się i wrócić w odpowiednim momencie.

"Dobry adwokat" niekoniecznie jest tym co obiecuje - drogę głównego bohatera raczej wplata w określone wydarzenia, aniżeli podporządkowuje je zmaganiom osobistym. Może nawet to i lepiej, bo Netflix mógł w ten sposób dać nam ckliwą historyjkę o odkupieniu, które jest możliwe nawet dla tych, którzy go nie chcą. Wybrano jednak opcję nieoczywistej moralnie historii, w której trudno kibicować głównemu bohaterowi, ale jeszcze trudniej oderwać od niego wzrok. 

Czytaj więcej w Spider's Web: