Wszystkie adaptacje Lalki. Nie tylko filmy i seriale
"Lalka" jest na ustach wszystkich za sprawą serialu Netfliksa w formie współczesnej reinterpretacji powieści Bolesława Prusa oraz pełnometrażowego filmu, który jest wierną adaptacją klasycznej lektury. Książka stała się inspiracją do stworzenia również innych dzieł - nie tylko filmów i seriali, ale również sztuk teatralnych. Zebraliśmy wszystkie najważniejsze adaptacje "Lalki".
Wrzesień to wyjątkowy miesiąc dla Polaków. W tym miesiącu pojawiły się bowiem aż dwie adaptacje "Lalki" Prusa. Pierwszą z nich jest serial Netfliksa w reżyserii Pawła Maślony, czyli szeroko komentowana współczesna reinterpretacja powieści. Druga to z kolei pełnometrażowy film kinowy, który nakręcił Maciej Kawalski. Obie "Lalki" warto obejrzeć i porównać. Trzeba jednak pamiętać, że nie są to jedyne adaptacje lektury szkolnej - na przestrzeni lat powstało ich już kilka. Wybraliśmy te najważniejsze.
Lalka - wszystkie adaptacje powieści Bolesława Prusa. Filmy, seriale, sztuki teatralne
Film "Lalka" z 1968 roku
Pierwszą pełnometrażową adaptacją powieści Bolesława Prusa była "Lalka" z 1968 roku. Zadebiutowała dokładnie 7 listopada. Za kamerą filmu uznawanego za jedną z najważniejszych polskich ekranizacji literatury XIX wieku stanął Wojciech Jerzy Has, który był również autorem scenariusza. Za muzykę odpowiedzialny był natomiast wybitny polski kompozytor Wojciech Kilar.
W obsadzie znaleźli się m.in.:
- Mariusz Dmochowski jako Stanisław Wokulski,
- Beata Tyszkiewicz jako Izabela Łęcka,
- Tadeusz Fijewski jako Ignacy Rzecki,
- Jan Kreczmar jako Tomasz Łęcki,
- Irena Szramowska jako Florentyna,
- Andrzej Łapicki jako Kazimierz Starski,
- Wiesław Gołas jako baron Krzeszowski,
- Kalina Jędrusik jako Kazimiera Wąsowska,
- Jadwiga Halina Gallowa jako prezesowa Zasławska.
Zdjęcia kręcono m.in. w: Warszawie (główna przestrzeń akcji), Wrocławiu, Radziejowicach i na stacji Jedlina-Zdrój.
"Lalka", jak na tamte czasy, była kosztownym przedsięwzięciem. Ekipa wykonała 500 kostiumów oraz ponad 2 tysiące dekoracji i rekwizytów, które były sprowadzane z różnych muzeów na plan filmowy, a w scenach plenerowych imitujących Warszawę pojawiła się scenografia zbudowana specjalnie pod film. Całość wyniosła 35 mln zł.
Co ciekawe, filmowa "Lalka" w latach 60. była uważana za odważną adaptację powieści Prusa, która nie do końca ukazała realia książki. Dziś natomiast jest ona przedstawiana jako wzorowa i kultowa ekranizacja. Ciekawe, co krytycy z tamtych czasów powiedzieliby na serial Netfliksa.
Serial "Lalka" od TVP z lat 1977-1978
Druga, tym razem serialowa "Lalka", zadebiutowała dekadę później, 17 września 1978 roku. Za jej reżyserię odpowiedzialny był Ryszard Ber, a scenariusz napisali Aleksander Ścibor-Rylski i Jadwiga Wojtyłło. Produkcja składa się z 9 odcinków po około godzinie. Łączny czas trwania to około 8 godzin i 15 minut.
W obsadzie znaleźli się m.in.:
- Jerzy Kamas jako Stanisław Wokulski,
- Małgorzata Braunek jako Izabela Łęcka,
- Bronisław Pawlik jako Ignacy Rzecki,
- Emil Karewicz jako Tomasz Łęcki,
- Anna Milewska jako Florentyna,
- Roman Wilhelmi jako Kazimierz Starski,
- Czesław Wołłejko jako baron Krzeszowski,
- Barbara Wrzesińska jako Kazimiera Wąsowska,
- Zofia Jaroszewska jako prezesowa Zasławska.
Zdjęcia do serialu realizowano m.in. w: Warszawie (w tym w Bazylice Świętego Krzyża, we Wrocławiu, w Janowcu ("zagrał" on zamek w Zasławiu), Nieborowie, Zaborowie (to tam pojawił się pałacyk prezesowej Zasławskiej), Czerwińsku nad Wisłą oraz Piotrkowie Trybunalskim na stacji kolejowej.
Serialowa "Lalka" została przyjęta dużo bardziej przychylnie niż film. Widzowie chwalili wierność pod względem materiału źródłowego, lecz jednocześnie nie spodobała im się wizja plastyczna. Mimo wątpliwości związanych z doborem obsady, to właśnie serial zyskał uznanie widzów, dzięki czemu udało mu się zdobyć kilka nagród, w tym Złoty Ekran dla Bera i Pawlika.
Musical "Lalka" z 2010 roku
Wiele lat później do filmowej i serialowej "Lalki" dołączył również popularny musical. Była to pierwsza muzyczna adaptacja powieści Prusa, która została zrealizowana w Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. Zadebiutowała 27 lutego 2010 roku. Za reżyserię i scenariusz odpowiedzialny był Wojciech Kościelniak, za muzykę - Piotr Dziubek, a za teksty piosenek - Rafał Dziwisz. Musical można było obejrzeć również w telewizji 12 marca 2011 roku.
W obsadzie znaleźli się m.in.:
- Rafał Ostrowski jako Stanisław Wokulski,
- Darina Gapicz/Renata Gosławska jako Izabela Łęcka,
- Zbigniew Sikora jako Ignacy Rzecki,
- Andrzej Śledź jako Tomasz Łęcki,
- Alicja Piotrowska jako Florentyna,
- Tomasz Bacajewski jako Kazimierz Starski,
- Tomasz Gregor jako baron Krzeszowski,
- Karolina Merda/Karolina Trębacz jako Kazimiera Wąsowska.
Musical koncentruje się przede wszystkim na tragicznej miłości Wokulskiego i Łęckiej, ponieważ niemożliwym było, aby każdy monolog przełożyć na piosenkę. Mimo że nie była to wierna adaptacja powieści, musical został przyjęty przez widzów pozytywnie za odważną formę, scenografię i choreografię.
W 2024 roku musicalowa "Lalka" została ponownie wystawiona w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Wyreżyserował ją Jerzy Jan Połoński.
Serial "Lalka" od Netfliksa z 2026 roku
Prus wydał "Lalkę" w formie powieści w 1890 roku. Dziś, 136 lat później, Netflix pokazał współczesną reinterpretację tej książki. Odpowiada za nią reżyser Paweł Maślona, który napisał również scenariusz wraz z Pawłem Demirskim i Jagodą Dutkiewicz. Serial koncentruje się na Izabeli Łęckiej, która pragnie wyrwać się z arystokratycznego porządku i znaleźć swoje miejsce na ziemi. Tymczasem do Warszawy wraca Stanisław Wokulski, ambitny kupiec dążący do awansu społecznego, którego ogarnia obsesyjne zauroczenie Izabelą.
W obsadzie znaleźli się m.in.:
- Tomasz Schuchardt jako Stanisław Wokulski,
- Sandra Drzymalska jako Izabela Łęcka,
- Dariusz Chojnacki jako Ignacy Rzecki,
- Jacek Braciak jako Tomasz Łęcki,
- Julia Wyszyńska jako Florentyna,
- Piotr Pacek jako Kazimierz Starski,
- Piotr Adamczyk jako baron Krzeszowski,
- Magdalena Cielecka jako Kazimiera Wąsowska,
- Małgorzata Hajewska-Krzysztofik jako prezesowa Zasławska.
Współczesna reinterpretacja "Lalki" początkowo spotkała się z krytyką widzów, którzy zarzucali Maślonie odejście od materiału źródłowego (trudno się dziwić, to w końcu reinterpretacja). Dyskusja była głośna, jednak ostatecznie produkcja odcinkowa zyskała przyzwoite oceny.
Film "Lalka" z 2026 roku
W tym samym miesiącu i roku, co serialowa "Lalka", pojawił się również pełnometrażowy film kinowy w reżyserii Macieja Kawalskiego, który napisał również scenariusz wraz z Łukaszem Światowiecem. Zadebiutował on dokładnie 30 września 2026 roku. W przeciwieństwie do serialu Netfliksa, jest to wierna adaptacja powieści Prusa.
W obsadzie znaleźli się:
- Marcin Dorociński jako Stanisław Wokulski,
- Kamila Urzędowska jako Izabela Łęcka,
- Marek Kondrat jako Ignacy Rzecki,
- Andrzej Seweryn jako Tomasz Łęcki,
- Karolina Gruszka jako Florentyna,
- Mateusz Damięcki jako Kazimierz Starski,
- Borys Szyc jako baron Krzeszowski,
- Maria Dębska jako Kazimiera Wąsowska,
- Maja Komorowska jako prezesowa Zasławska.
Filmowa "Lalka" była przez widzów dużo bardziej wyczekiwana niż serial. Wszystko dlatego, że mieli oni nadzieję na odświeżoną wersję klasyki literatury, która będzie wierna literackiemu pierwowzorowi.
Inne adaptacje "Lalki"
"Lalka" była wystawiana w kilku teatrach, m.in. w Teatrze Polskim w Warszawie (1952, reż. Zygmunt Leśnodorski), Teatrze Powszechnym w Warszawie (1967 i 2015, reż. Adam Hanuszkiewicz i Wojciech Faruga), Teatrze Polskim we Wrocławiu (2008, reż. Wiktor Rubin) czy Teatrze Polskim w Bielsku-Białej (2015, reż. Aneta Groszyńska).
Obok sztuk teatralnych pojawiło się również słuchowisko radiowo od Polskiego Radia czy też audioserial od Empik Go z 2020 roku.
Czytaj więcej w Spider's Web:
- Ubierz się jak Łęcka, rozdzieraj szaty jak Wokulski. Ubrania z Lalki już w sklepach
- Lalki zrobiły psikusa. Wycieczki szkolne już się nie nabiorą
- Oto nowe kadry z filmowej Lalki. Czy to prztyczek dla serialu?
- Lalka gra na hejterach, jak Łęcka na Wokulskim. Są wyniki serialu
- Czy hejterzy Lalki Netfliksa znajdą ukojenie w filmie? Sprawdzamy różnice
Absolwentka studiów dziennikarskich. Robi to, co lubi, czyli pisze – o serialach i filmach. Miłośniczka kryminałów tych na ekranie i na papierze. W słuchawkach raczej rap, ale często też metal. Na co dzień poukładana, chociaż często zdarza jej się nabałaganić w słowach. Zakochana w Norwegii, dobrej, czarnej kawie i świeczkach z Pepco. Uwielbia rozmawiać i słuchać ludzi, dlatego marzy jej się napisanie reportażu, tylko jeszcze nie wie, o czym.