Film wojenny, który porywa jak huragan. Nie sposób się oderwać

Nie ma chyba drugiego tak zmitologizowanego w kinie epizodu II wojny światowej jak Lądowanie w Normandii. W "Najdłuższym dniu" zostało pokazane z różnych perspektyw i podane poprzez szereg scen batalistycznych. W "Szeregowcu Ryanie" stało się symbolem chaosu zbrojnego konfliktu, nie tyle go przedstawiając, co wpuszczając nas w sam jego środek. To tylko kilka przykładów, które dowodzą, że D-Day rozgościł się w zbiorowej wyobraźni widzów jako wielkie, emocjonujące widowisko. Czyli coś, czego w "Niebie nad Normandią" nie uświadczymy.

Zapytany, co dało aliantom kluczową przewagę podczas Lądowania w Normandii, Dwight D. Eisenhower odpowiedział, że mieli lepszych meteorologów niż Niemcy. To jest cytat, który Anthony Maras przywołuje na koniec "Nieba nad Normandią". Wcześniej uzasadnia tę tezę, praktycznie nie zabierając nas na front. Z wyjątkiem scen dających się policzyć na palcach jednej ręki, cała akcja rozgrywa się w Southwick House - kluczowym sztabie aliantów podczas II wojny światowej.

To właśnie w angielskim Southwick House brytyjski meteorolog James Stagg ma przewidzieć pogodę na trzy dni wprzód i ocenić, czy alianci mogą wtedy wylądować w Normandii. Od tego zależą tak naprawdę przyszłe losy wojny i życie ponad 150 tys. żołnierzy. Odpowiedzialność jest ogromna, a matka natura - jak twierdzi główny bohater - nieprzewidywalna. Według niego zadanie jest wręcz niewykonalne, ale zakasa rękawy i bierze się do roboty. Zaczyna od zaprowadzenia nowych porządków w sztabie i postawienia swoich niesfornych amerykańskich współpracowników na baczność.

"Niebo nad Normandią" zabiera nas więc za kulisy jednej z największych i przy tym najważniejszych operacji aliantów w czasach II wojny światowej. Maras zdaje sobie jednak sprawę, że byłoby nudno, gdybyśmy musieli przyglądać się przez cały film, jak Stagg przegląda mapy pogodowe i przekazuje swoje wnioski Eisenhowerowi. Dlatego w swojej opowieści ciągle szuka konfliktów. Głównym okazuje się starcie postaw głównego bohatera i amerykańskiego meteorologa Irvinga Kricka, który bezbłędnie przepowiedział pogodę na planie "Przeminęło z wiatrem".

Problem w tym, że dla Kricka pogoda jest schematyczna. Czymś, co da się bez problemu przewidzieć na podstawie danych z poprzednich lat. Dlatego według niego alianci mogą spokojnie lądować w Normandii 5 czerwca, bo słońce będzie świecić na niebie dokładnie tak jak parę dekad wcześniej. I nie daje sobie przemówić do rozsądku. Stagg ma więc przeciwko sobie tak jego, jak i dowództwo, które pali się do przeprowadzenia operacji, zanim Niemcy zorientują się, co kombinuje. I przez to właśnie z ekranu aż iskry lecą.

W newralgicznych momentach, gdy Stagg tłumaczy Krickowi, że powinien zmienić swoje podejście do pogody, wpada Eisenhower. Człowiek wiecznie rozkrzyczany, który wije się w desperacji. Wcielający się w niego Brendan Fraser ciągle jest na pełnej. Dobrze przez to oddaje jego tragizm. Pokazuje, że mu zależy. Że od jego decyzji zależy los żołnierzy, a osoby, mające mu podpowiedzieć, co zrobić, ciągle się kłócą. To wyprowadza go z równowagi, przez co ugina się pod ciężarem na swoich barkach. Dlatego choć w aktorze budzi się prawdziwy dzikus, nigdy nie przekracza on granicy groteski. Bo to przecież nie jest "Dr Strangelove", który ma ośmieszać ludzi u władzy. To film rozegrany na znacznie niższych tonach.

Tu potrzeba psychologicznego realizmu Gary'ego Oldmana z "Czasu mroku". Najlepiej rozumie to wcielający się w główną rolę Andrew Scott. On kontrastuje z Fraserem. Jest bardziej wycofany i powściągliwy. Stagg w jego wykonaniu staje się człowiekiem przybitym, skupionym na swoim zadaniu. Bo zgodnie z logiką kina wojennego scenarzyści - Maras i David Haig - powierzają mu misję do wykonania i stawiają przed nim kolejne przeszkody. Nie tylko zawodowe, ale również osobiste.

Żona głównego bohatera jest w ciąży, a nawet trafia do zagrożonego bombardowaniem szpitala. To wpływa na Stagga, który stara się zachować zimną krew. Ten epizod należy jednak traktować jako przyjemny dodatek do opowieści, bo zostaje potraktowany po macoszemu. Twórcy chcieliby, żeby był głównym motorem zmian w podejściu upartego i nieugiętego wcześniej meteorologa. Choć to marzenia ściętej głowy, wątek okazuje się zgrabnie wpleciony i pomaga nadać całej opowieści bardziej ludzkiego wymiaru. Tym samym walk - zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych - na ekranie nie brakuje.

Namnażanie, eskalowanie i rozwiązywanie konfliktów daje filmowi odpowiednią dramaturgię. "Niebo nad Normandią" ogląda się dzięki temu w ciągłym napięciu, nawet jeśli wiemy, jak cała sytuacja się rozwinęła. Dostajemy dzięki temu produkcję wojenną, która ponad wszelką wątpliwość udowadnia, że meteorologia ist krieg.

Premiera "Nieba nad Normandią" 11 września w kinach. Już teraz film grany jest w ramach pokazów przedpremierowych.

Więcej o kinie wojennym poczytasz na Spider's Web: