Od Ojca chrzestnego aż po Krzyk. Czym są sequel, prequel, spin-off, sidequel i requel?

Kino w XXI w. zjada własny ogon. Od czasu do czasu trafiają się perełki, ale sale oraz serwisy streamingowe pełne są odgrzewanych kotletów. Do tego często na liście premier bywa aż taka posucha, iż na ekrany trafiają kultowe filmy sprzed lat! Hollywood zachłysnął się też wszelkiej maści sequelami, prequelami, spin-offami, sidequelami i requelami. Tylko co dokładnie oznaczają te pojęcia?

Drzewiej w kinach królowały historie, które scenarzyści i reżyserowie przy udziale aktorów opowiadali w czasie od 1,5 do 2,5 godziny. Dziś na topie są jednak franczyzy, uniwersa, fazy i sagi. Teraz, kręcąc film, często od razu myśli się o tym, jak ściągnąć widza na salę ponownie - a jeśli nie, to dyskusja o powrocie do opowieści zaczyna się od razu, gdy ta odniesie komercyjny sukces.

Wziąć ponownie na warsztat historię oraz bohaterów z jakiegoś dzieła kinematografii można przy tym na wiele różnych sposobów. Często trudno jest wręcz jednoznacznie określić, czy ta kolejna produkcja jest zwykłą kontynuacją, czy też może da się zaklasyfikować ją jakoś inaczej. Sprawdźmy więc, czym są tak naprawdę sequele, prequele, spin-offy, sidequele i requele - na przykładach.

Sequel to nic innego jak bezpośrednia kontynuacja filmu. Akcja nowej opowieści rozgrywa się w ujęciu chronologicznym już po wydarzeniach przedstawionych w poprzedniej części. To łatwy sposób na to, by zachęcić widzów do ponownego odwiedzenia kina - chcą poznać dalsze losy swoich ulubionych bohaterów. Często kolejne części danej serii kręcone są od razu po premierze poprzedniej.

Często uznaje się je za odcinanie kuponów, ale jednym z przykładów udanego sequela jest „Ojciec Chrzestny II” z 1974 r., w którym Michael Corleone rozwija swoje kryminalne imperium - na jego premierę widzowie czekali trzy lata. Bywają też takie kręcone po dekadach, jak np. „Top Gun: Maverick” z 2022 r. Tom Cruise wcielił się ponownie w Pete’a Mitchella po skromnych… 36 latach (!).

Innym sposobem na powrót do fikcyjnego świata są prequele, czyli odwrotność sequeli. W ich przypadku cofamy zegar, dzięki czemu możemy prześledzić wcześniejsze losy ulubionych postaci. Historia z przeszłości może rzucać nowe światło na wydarzenia z pierwotnego filmu i wyjaśniać, co doprowadziło do tego, że świat przedstawiony w oryginale wygląda, jak wygląda.

Bodaj najsłynniejszymi prequelami w historii są Epizod I, II i III sagi „Gwiezdne wojny”, który przedstawia nam origin story jednego z najsłynniejszych łotrów w historii kina, Dartha Vadera. Wyjaśnia, jak doszło do konfliktu Imperium z Rebelią. „Furiosa” z kolei pokazuje nam, co dokładnie ukształtowało tajemniczą Imperatorkę z filmu „Max Max: Droga gniewu”.

Prequele nie są przy tym domeną jedynie kina, bo zdarzają się również w świecie telewizji i streamingu. Niezłym przykładem takowego jest „Zadzwoń do Saula”, które wzięło na tapet jedną z postaci z „Breaking Bad”. Warto jednak nadmienić, że w tym przypadku dostaliśmy też sceny będące quasi-sequelem dla całego uniwersum; późniejsze sezony dogoniły fabularnie serial-matkę niczym… sidequel.

Spin-off to kolejna produkcja należąca do tego samego uniwersum, która bierze na warsztat jeden wybrany motyw z poprzedniego na swój fundament: postać, organizację, wątek fabularny itd. Mogą mieć jednocześnie cechy sequela, prequela lub… sidequela. Tym ostatnim mianem określa się produkcję, która osadzona jest fabularnie równolegle do tego pierwotnego dzieła.

Typowym spin-offem jest „Kot w butach”, gdzie skupiamy się na konkretnej postaci z serii „Shrek”. Dobrym przykładem sidequela jest z kolei „Dziedzictwo Bourne’a”. Głównym bohaterem jest tutaj Aaron Cross grany przez Jeremy’ego Rennera, który przeżywa swoje przygody równolegle do tych, które przypadły w udziale postaci Matta Damona, Jasona Bourne’a.

Świeższym od poprzednio omawianych pojęć jest requel. To sequel, który ma sporo cech reboota, czyli resetu serii - a konkretnie soft-reboota, który w przeciwieństwie do hard-reboota nie zrywa całkowicie z dotychczasową historią. Rozgrywa się w tym samym świecie, co oryginał, ale nie przywiązuje dużej wagi do poprzednich produkcji z danego cyklu i daje się wykazać nowej obsadzie.

Przeczytaj inne nasze teksty o spin-offach:

Twórcy tego typu produkcji chcą mieć i zjeść ciastko, tj. zdobyć nowych fanów bez alienowania dotychczasowych. Termin został przy tym spopularyzowany, a jednocześnie przedstawiony w krzywym zwierciadle ustami jednej z bohaterek, za sprawą filmu „Krzyk” z 2022 r. Innym dobrym przykładem requela są „Gwiezdne wojny: Przebudzenie mocy”, gdzie Han, Leia i Luke są postaciami pobocznymi.