Listy od zabójcy bez znaczenia

"Listy od zabójcy bez znaczenia" są czwartą książką psychiatry, który zrezygnował z wykonywania wyuczonego zawodu i poszedł za głosem powołania literackiego. Opowiada on w niej historię madryckiej pisarki, Carmen del Mar Poveda, która w poszukiwaniu natchnienia udaje się do niewielkiego miasteczka Roquedal, gdzie pracuje nad tłumaczeniem książki. Pisarka nawiązuje wymianę listową z wyimaginowanym zabójcą, wcielając się w jego postać i pisząc rzekome odpowiedzi. Gdy postanawia zakończyć tę dziwaczną korespondencję, okazuje się, że jeden z mieszkańców, przez cały czas śledził treści zostawianych na murku przed domem listów i odpowiada w imieniu zabójcy.

Powieść Jose Carlosa Somozy jest bardzo specyficzna - zbudowana ze zbioru listów, przekazuje dosyć skomplikowaną fabułę, która stoi na pograniczu kryminału i filozoficzno-psychiatrycznej analizy ludzkich zachowań. Całość jednak emanuje baśniowością, która zdaje się tonować naukowe przedstawienie tematu. Autor buduje swoje dzieło w oparciu o kilka historii - łączy, w osobie Carmen, losy wielu postaci, by doprowadzić czytelnika do ostatecznej konkluzji. Mamy w niej do czynienia ze znacznym nawarstwieniem opowiadań; przedstawienie wydarzeń z życia pisarki wiąże się nieodłącznie ze stworzeniem związku przyczynowo-skutkowego, skierowanego ku najgłębszym tajemnicom Roquedal. Te schody obyczajowe, prowadzące w głąb psychiki Carmen, jednocześnie stanowią analizę społeczną jednostek, określonych danym tłem zdarzeniowym.

Somoza brnie w regionalne legendy Roquedal. Wprowadza w świat napawający czytelnika niepokojem. Każde kolejne przypuszczenie Carmen, co do osoby zabójcy, zmusza czytelnika do analizy już zebranych informacji. Im głębiej wchodzimy w treść korespondencji, tym bardziej łączymy się uczuciowo z pisarką. Apogeum tej empatii następuje w ostatnich dniach, opisywanych przez Carmen. Somoza nie boi się wynurzeń filozoficznych, posiadając głęboką wiedzę z zakresu psychiatrii, konfrontuje ją z prawidłami świata, wyciągając bardzo trafne, choć czasem ocierające się o banał wnioski.

"Listy od zabójcy bez znaczenia" nie ustrzegły się wad. Autor, w niektórych momentach wykazał się przesadną tolerancją dla baśniowej otoczki, zbytnio odrywając się od rzeczywistości, tworząc tym samym lekkie nieścisłości w treści. Te momenty twórczego zapomnienia nie zaburzają jednak fabuły, dlatego można je potraktować z przymrużeniem oka.

Książkę czyta się bardzo dobrze. Zagłębiając się w kolejne listy, otrzymujemy z jednej strony solidną fabułę, a nawet - co można uznać za paradoksalne, gdy chodzi o tę formę wypowiedzi - wartką akcję, z drugiej strony mamy do czynienia z rzetelną, aczkolwiek powierzchowną analizą ludzkich zachowań. Zachęcam do przeczytania, można się przy tej powieści dobrze bawić, a także wzbudzić w sobie kilka cennych refleksji. Nie zawsze wiadomo, kim jest osoba po drugiej stronie kartki.